Beleef_de_lente_header

-

Bezoekers online

Dit weblog wordt beheerd door:
Peter van den Akker

Peter van den Akker

BDLRedactie

BDLRedactie

Marinus Hondelink

Marinus Hondelink

Jun 20.06.2016
21:29 uur
Peter van den Akker

Wat zijn de favoriete broedlocaties van IJsvogels in Twente?

In Twente volgen we vanaf circa 2000 de IJsvogelpopulatie volgens een vaste aanpak. Hierdoor is een database verkregen van 16 broedseizoenen op basis waarvan een goed beeld is te schetsen waar en hoeveel IJsvogels er in deze fraaie regio broeden.

De aanpak bestaat uit het inventariseren van alle Twentse beken met een natuurlijk karakter door vaste tellers. Deze beken meanderen in meer of mindere mate en hebben plaatselijk verticale oevers waar IJsvogels hun nestpijpen in kunnen graven. De tellers brengen tussen eind maart en begin juni minstens 4 bezoeken en besteden meer aandacht aan de beste plekken. Naast het inventariseren van de vaste beken verzamelen we zoveel mogelijk losse waarnemingen van alle overige locaties. Hier wordt dus niet gericht naar IJsvogels gezocht.

Er zijn 4 belangrijke broedlocaties:

1. Beekoevers

Beekoevers zijn favoriet. De meeste paartjes broeden langs de Dinkel en de Regge. Deze grotere beken hebben fraaie eroderende oevers in de buitenbochten waar IJsvogels prima een nestgang kunnen graven. De Regge is de laatste jaren over grote delen heringericht en heeft weer een natuurlijker karakter gekregen. Hierdoor is het aantal paren langs de Regge sterk toegenomen. Belangrijke is dat er ook voldoende zitposten langs de oevers zijn van waaruit kan worden gevist. Horizontale takken in struiken of kleine bomen die boven het water hangen zijn favoriet. Zonder deze zitposten moeten de IJsvogels vanaf de kant of biddend foerageren; dit is ongunstig voor het vangstsucces.  

2.  Oevers van afgravingen

Afgravingen waar frequent IJsvogels broeden zijn zandwinplassen. Deze plassen liggen verspreid over heel Twente en worden vooral in jaren dat er veel IJsvogels zijn gebruikt. Andere afgravingen zijn kleine zand- of leemwinningen zonder plas. Incidenteel is een broedsel gevonden in een bunker op een golfbaan. In de afgravingen is er vaak volop ruimte voor het graven van een nestgang. Mogelijk nadeel is het diepere water van veel plassen waardoor er minder foerageerplekken zijn.

 

IJsvogel gaat nestgang binnen op zandafgraving. Foto: Sytze Wouda

 

3. Oevers van vijvers

Net als de vorige categorie worden vijveroevers vooral gebruikt in jaren dat er veel IJsvogels zijn. Deze vijvers liggen rond kastelen en buitenhuizen maar de belangrijkste vijvers liggen in stadsparken. IJsvogels graven daar hun nestgangen heel dicht bij woonblokken als het moet. In Enschede heb ik wel eens een nest gevonden op circa 20 m afstand vanaf de voortuinen van woningen. De nestgang zat net onder een boomwortel in de vijverrand op circa 25 cm boven het wateroppervlak.  

4. Wortelkluiten van omgewaaide bomen

Wortelkluiten worden regelmatig gebruikt als nestlocatie; de omhoog geklapte bult grond wordt bijeen gehouden door het wortelpakket van de omgevallen boom en vormt eigenlijk een mini-steilwand. Deze kluiten kunnen jaren achter elkaar worden gebruikt. Kluiten zijn favoriet als de grond leemrijk is. Dan is een stevige nestgang te graven zonder gevaar dat deze bij droge omstandigheden in stort. De kluiten die worden gebruikt liggen meestal dicht bij een beek, soms bij een afgraving of vijver.  

Boomkluit in winter 2015-2016 omgewaaid; nestgang is zichtbaar tussen 2 dunne hangende wortels. Foto: Peter van den Akker

 

In jaren met weinig IJsvogels na een koude of strenge winter, broedt wel 80% van de paartjes langs de beken. Blijkbaar zijn dit de beste plekken waar het meeste voedsel is te vinden en de stand zich dan concentreert. Als de aantallen toenemen, verschijnen ze weer meer op vijvers en plassen. In deze jaren zit nog maar 40% van het aantal paartjes langs beken.

In een volgende blog zal ik ingaan op het aantal paren IJsvogels dat de laatste jaren in Nederland is vastgesteld. Kunnen we al een schatting maken van de IJsvogelstand in 2016?

Terug naar weblog overzicht
Adbdl-actielid-142x415