Beleef_de_lente_header

-

Bezoekers online

Steenuil

De steenuilen zijn uitgevlogen, maar bezoeken nog regelmatig de nestkast. Je kan nog live meekijken op: www.steenuil.nl/beleef-de-lente

steenuil

Dit weblog wordt beheerd door:
Joep STONE

Joep STONE

Ronald STONE

Ronald STONE

Pascal STONE

Pascal STONE

Christ Ken en Geniet

Christ Ken en Geniet

BDLRedactie

BDLRedactie

Jul 08.07.2016
08:03 uur
Ronald STONE

Should I stay, or should I go?

Geringd 22-05-1993 Barlo (Achterhoek). Broedend aangetroffen Hovel (BRD). Afstand 56 kilometer. Geringd 02-06-2008 De Wolden (Drenthe). Broedend aangetroffen 15-05-2010 Lintelo, (Achterhoek). Afstand: 98 kilometer,

Bovenstaande voorbeelden illustreren dat er ook jonge steenuilen zijn die zich beduidend verder weg van hun geboorteplek vestigen dan de jongen uit het blog van gisteren. De interessante vraag is natuurlijk of dat dat toeval is, of dat er een gerichte strategie achter zit.

 

Op individuniveau zal er ongetwijfeld sprake van toeval. Binnen het nest spreken de jongen naar ik aanneem niet onderling af wie welke kant opgaat en hoever ze wegtrekken. De een komt toevallig op 3 kilometer afstand terecht, de ander op 30. Of toch niet?

 

Op populatieniveau is er echter wel degelijk sprake van een strategie. Bij veel soorten is vastgesteld dat een aantal individuen zich op korte afstand vestigt, terwijl een ander deel van de populatie (veel) verder wegtrekt. Met name de individuen die verder wegtrekken brengen vers bloed (lees: genen) in een populatie en dragen daardoor bij aan de veerkracht van een populatie. Hoe groter de variatie in genen, hoe groter de kans dat er individuen tussen zitten die adequaat op bepaalde veranderingen in de omgeving reageren.

 

Diverse mechanismen spelen daarbij een rol. Een daarvan is dichtheid. Hoe voller het in een bepaald gebied is, hoe eerder een jong geneigd is wat verder weg te trekken. Als er dichtbij geen plek is, moet je wel. Ook voedsel speelt een rol. Als er een overvloed aan voedsel is, zal de drang om zo’n plek te verlaten niet groot zijn. Je moet immers maar afwachten of er op een andere plek ook voldoende te eten is. Als er ergens weinig te eten is, ga je vanzelf je heil elders zoeken. Voor holenbroeders zal ook de beschikbaarheid van geschikte nestholen een factor zijn. Vroeger was de beschikbaarheid van nestplekken minder een probleem dan tegenwoordig. Gebroed werd er in holtes in wilgen en appelbomen en het platteland was werkelijk bezaaid met een keur aan schuren en schuurtjes. Bijna overal was wel een plek te vinden. Tegenwoordig zijn nestkasten nodig om de populatie op peil te houden.

 

Recent onderzoek aan onder andere koolmezen heeft uitgewezen dat er nog een andere factor een rol speelt: individuele verschillen in persoonlijkheid, in temperament. Bepaalde individuen lijken meer geneigd de geboorteomgeving te verlaten, dan andere. Een combinatie van eigenschappen (karaktertrekken) lijkt daarvoor verantwoordelijk. Zo zijn er individuen die meer risico’s nemen dan anderen. Deze zijn ook vaak agressiever. Ze blijken hun omgeving meer oppervlakkig te verkennen en meer routineus gedrag te vertonen. Allemaal eigenschappen die goed van pas komen (zo niet noodzakelijk zijn) om in een nieuwe, onbekende omgeving te overleven. Andere zijn juist voorzichtiger, niet agressief, aanpassingsgericht en verkennen hun omgeving goed. Karaktertrekken die beter tot hun recht komen als je in een min of meer vertrouwde omgeving blijft. Er lijkt dus sprake te zijn van verschillende persoonlijkheden, althans bij koolmezen.

 

Bij steenuilen is daar nooit onderzoek naar gedaan, maar de beelden van dit jaar (en ook die van andere jaren trouwens), laten zonneklaar zien dat er ook bij steenuilen frappante verschillen zitten tussen het gedrag van de jongen. Dit jaar is een van de jongen duidelijk ondernemender dan de andere. Hij had als eerste door waar het voedsel vandaan kwam, verkende als eerste de wereld buiten de kast, verdween als eerste een tijdlang uit beeld en was later minder vaak in de kast te vinden dan de beide anderen. Nummer drie is duidelijk langzamer en voorzichtiger. Nummer twee zit er beetje tussenin, maar neigt naar mijn smaak meer richting de ‘voorzichtige’ dan naar de ‘ondernemende’. Het zou mij niet verbazen dat nummer 1 straks verder wegtrekt dan beide andere. Hoe mooi zou het zijn als we ze volgend jaar alle drie ergens zouden aantreffen! Hoe dan ook, misschien is het verschil in de afstand die ze afleggen om zich ergens te vestigen ook bij steenuilen toch minder toevallig dan het op het eerste gezicht lijkt.

 

Terug naar weblog overzicht
Adbdl-actielid-142x415